Szybki chleb litewski

Historyczne korzenie składników chleba

Najważniejszymi składnikami „Litwina” (chleb litewski) są mąka żytnia razowa oraz mąką lub słód jęczmienny. Drugie z wymienionych zbóż w Polsce rzadko wykorzystuje się w piekarstwie, przenosząc ciężar jego użycia na browarnictwo lub przygotowanie paszy. Szkoda, ponieważ to właśnie jęczmień był pierwszym, historycznie udokumentowanym surowcem, z którego wypiekano dosłownie prehistoryczne chleby. Skąd to wiemy?

Otóż wysuszone na kamień placuszki jęczmienne, uznawane za pra, pra, pradziadków współczesnego pieczywa odnaleziono na przykład na terenie Pustyni Wadi Rum w Jordanii. Pracujący tam przed laty archeolodzy, badający ślady obozowisk bliskowschodnich ludów koczowniczych, natknęli się na wypieki o metryce sięgającej aż 12,5 tys. lat przed narodzinami Chrystusa. Oznacza to, że mąkę jęczmienną, powstającą w efekcie rozcierania ziaren między kamieniami, wykorzystywano jako produkt spożywczy. Wydarzyło się to zanim doszło do słynnej rewolucji neolitycznej, skutkującej narodzinami rolnictwa. To między innymi właśnie ta historia, jak również zamiłowanie do smaków towarzyszących z pewnością choćby władcom Polski z dynastii Jagiellonów, skłoniły mnie do sięgnięcia po mąkę jęczmienną razową. Co prawda trudno kupić ją w sklepach, ale od czego mamy Internet!

Piwo jako kluczowy składnik

Drugim, ważnym składnikiem, który symulować ma słód, jest piwo. W oryginalnych przepisach, płyn bazowy ciasta chleba litewskiego stanowi woda. Zdecydowałem się ją zastąpić kraftowym, ciemnym lagerem. Wpisując się w ideę zero waste, skorzystałem z butelki otwartej dnia poprzedzającego wypiek. Mam na myśli to, co ewentualnie może zostać Wam po towarzyskim spotkaniu 😉.

Olej z czarnuszki – skarb dla zdrowia

Piwo w opisywanym rodzaju chleba nie musi posiadać gazu. Dopełnieniem smaku, ale też tradycji stał się miód gryczany i absolutna, prozdrowotna rewelacja – tłoczony na zimno olej z czarnuszki. To, że wpływa on na smak pieczywa jest tylko wierzchołkiem w swoistej, lodowej górze korzyści. Zawarty w nim tymochinon działa przeciwzapalnie, antyalergicznie, łagodzi objawy przemęczenia albo przeziębienia, jak również zapobiega stanom zapalnym skóry. Pracę naszego organizmu wspiera też duża zawartość kwasu linolowego, regulującego funkcjonowanie nerek i wspomagającego układ odpornościowy. Jednym słowem: skarb.

Tradycyjne metody wypieku

Na koniec dodam, że przygotowując bochenek garowałem ciasto, czyli pozwoliłem mu rosnąć drugi raz w tradycyjnym kilkudziesięcioletnim koszyku – zabytku etnograficznym z mojej kolekcji. Jego faktura odcisnęła się na skórce, co moim zdaniem podniosło atrakcyjność odbioru. Całość upiekłem pod glinianym kloszem, w ognisku, w czasie pokazu dawnej kuchni zorganizowanym w skansenie archeologicznym Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej w Kaliszu. Wspomniane, historyczne elementy nie są jednak niezbędne. Garowanie może odbywać się bez użycia koszyka, wprost na blasze, na której będziemy chleb piekli nie w ognisku, a w piekarniku. Pamiętajcie, by, jak zwykle w przypadku domowego pieczywa, przed podanie je wystudzić. Na zdrowie! 😊