Zapiekanka
z kaszanką

Historia kaszanki

W mojej kuchni kaszanka odgrywa dość istotną rolę, choć nie ukrywam, że w domu jestem jej jedynym, regularnym odbiorcą. Ten, należący do ciekawszych wyrobów mięsnych przysmak, znany był już w średniowieczu. Jeśli wierzyć legendzie, pierwsza kiszka wypełniona krwią i podrobami powstała po to, by nie marnować trudnych do sprzedaży samodzielnie elementów powstających podczas uboju. Oznacza to, że od początku absolutnie pasowała do idei „zero marnowania”. Kasza dopełnić miała poczucia sytości i jednocześnie całość solidnie związać.

W czasach warownych zamków i rycerzy kaszanka była spożywana raczej przez niższe warstwy społeczeństwa. Ponadto, w klasztorach jej jedzenie miało być nawet rodzajem kary za złamanie licznych, skądinąd postów.

Staropolska kuchnia wprowadziła kaszankę na szerszą skalę w XVIII wieku. Kolejne stulecie przyniosło jej popularność w wielu regionach pozostającego pod zaborami kraju, gdzie wybiła się na pozycję najchętniej zjadanego produktu mięsnego. Cena, podobnie jak dzisiaj, miała istotny wpływ na wybór konsumentów. Prawdziwy renesans wyrobu, znanego na Śląsku jako krupniok, przypadł na czasy Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Wtedy też pojawiła się jedna z ciekawszych wariacji – bułczanka, kojarzona zazwyczaj z Wielkopolską i Ziemią Lubuską, w której kaszę zastępują kawałki pszennego pieczywa. Ta wersja, od czerwca 2020 r., została wpisana na listę produktów tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wartości odżywcze kaszanki

Zapewne żaden z dietetyków nie poleciłby kaszanki jako podstawy jadłospisu osób dbających o linię. Rzeczywiście, to wyrób dość wysokokaloryczny (zwykle ok. 450 kcal/100 g). Jednakże, dzięki obecności podrobów, jest bogaty w żelazo i białko. Dodatkowo, znajdziemy w niej także kwas foliowy oraz witaminy: B6, pomagającą w przemianie aminokwasów oraz glukozy. Ponadto, jest witamina B12, która bierze udział w produkcji czerwonych krwinek i wspomaga funkcjonowanie układu nerwowego. Wszystko to oznacza, że co jakiś czas mimo wszystko warto po nią sięgnąć.

Składniki do zapiekanki z kaszanką

Przygotowując recepturę zapiekanki, wykorzystałem inne pamiątki po weekendowym grillowaniu: kawałki domowego chleba, który, zgodnie z prawidłami sztuki, sczerstwiał oraz część cebuli pozostałej po składaniu szaszłyków. Dopełnieniem i delikatną osłodą powstałej masy jest groszek. Inspiracją stał się tutaj jeden z przeczytanych przeze mnie ostatnio kryminałów, świetnego w mojej opinii autora i filologa klasycznego – Marka Krajewskiego. To właśnie wykreowana przez niego postać pewnego, niepokornego policjanta, penetrującego dosłownie i w przenośni zaułki przedwojennego Wrocławia, raczyć się miała popularną w tamtym miejscu i czasie kaszanką z grochem.

Ze względu na wygodę, ale także na słodkawy smak, wybrałem wersję konserwową. Jedyną użytą w recepturze przyprawą jest majeranek. W dobrej kaszance powinna znajdować się jego całkiem spora ilość, ale też, dodany w trakcie smażenia, grillowania czy pieczenia, podnosi smak wyrobu. Zasadniczo użyłem suszonego, jednakże do dekoracji sięgnąłem po jeszcze smaczniejszy i bardziej intensywny świeży majeranek. Jego uprawa na balkonie czy w ogrodzie nie sprawia kłopotów nawet tym, którzy „nie mają ręki” do roślin.

Przygotowanie zapiekanki z kaszanką krok po kroku

Zapiekanka nie byłaby tym, czy jest bez obfitej porcji sera. Tutaj możecie wykorzystać praktycznie każdy jego rodzaj. Ja zdecydowałem się na bardzo polski i również raczej niedrogi ser salami. Wiem, że jest tłusty, ale całość dania zdecydowanie nie należy do dietetycznych 😉. Pomaga za to wykorzystać to, co zapewne z biegiem czasu wylądowałoby w koszu na śmieci. Nie tylko z tego powodu warto przepis wypróbować.